آزمایش HPV یکی از مهمترین روشهای غربالگری برای شناسایی عفونتهای پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی است. این آزمایش نقش کلیدی در پیشگیری و تشخیص زودهنگام ضایعات پیشسرطانی و سرطان دهانه رحم دارد. ویروس HPV شایعترین عفونت منتقله از راه تماس جنسی در جهان محسوب میشود و در بسیاری از افراد بدون علامت باقی میماند.
در این مقاله، آزمایش HPV، نحوه انجام، تفسیر نتایج، تفاوت آن با پاپ اسمیر و کاربردهای بالینی آن بهصورت علمی بررسی شده است.
آزمایش HPV چیست؟
آزمایش HPV یک تست مولکولی است که برای شناسایی DNA یا RNA انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی در سلولهای دهانه رحم طراحی شده است. هدف اصلی این آزمایش، شناسایی زنانی است که در معرض خطر ابتلا به ضایعات پیشسرطانی یا سرطان دهانه رحم قرار دارند.
انواع ویروس HPV
ویروس HPV شامل بیش از ۱۰۰ نوع مختلف است که حدود ۴۰ نوع آن ناحیه تناسلی را درگیر میکنند. این ویروسها به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
- HPV کمخطر: معمولاً باعث زگیل تناسلی میشود و ارتباطی با سرطان ندارد.
- HPV پرخطر: میتواند موجب تغییرات پیشسرطانی در سلولهای دهانه رحم شود.
شایعترین انواع پرخطر HPV شامل تیپهای 16 و 18 هستند که عامل بخش عمدهای از موارد سرطان دهانه رحم محسوب میشوند.
آزمایش HPV چه چیزی را بررسی میکند؟
آزمایش HPV وجود انواع پرخطر ویروس را در نمونه سلولی دهانه رحم شناسایی میکند. این آزمایش میتواند بهتنهایی یا همراه با پاپ اسمیر انجام شود و در صورت مثبت بودن، پزشک بر اساس نتیجه، تصمیم به پیگیری یا بررسیهای تکمیلی میگیرد.
چه کسانی باید آزمایش HPV انجام دهند؟
انجام آزمایش HPV بر اساس سن و شرایط بالینی فرد توصیه میشود. مهمترین موارد عبارتاند از:
- زنان ۳۰ سال و بالاتر بهعنوان غربالگری روتین (هر ۵ سال یکبار)
- زنان با نتیجه غیرطبیعی پاپ اسمیر
- افراد با سیستم ایمنی تضعیفشده
- زنانی با سابقه ضایعات پیشسرطانی دهانه رحم
نحوه انجام آزمایش HPV
نمونهگیری برای آزمایش HPV مشابه پاپ اسمیر انجام میشود. در این روش:
- نمونهای از سلولهای دهانه رحم با برس مخصوص برداشت میشود.
- نمونه به آزمایشگاه ارسال شده و بررسی مولکولی انجام میگیرد.
این فرایند معمولاً بدون درد یا با ناراحتی خفیف و کوتاهمدت همراه است.
تفسیر نتایج آزمایش HPV
- نتیجه منفی: هیچ نوع پرخطر HPV شناسایی نشده و خطر پایین است.
- نتیجه مثبت: وجود ویروس پرخطر شناسایی شده و نیاز به پیگیری بالینی دارد.
- نتیجه نامشخص: ممکن است به دلیل کیفیت نامناسب نمونه باشد و تکرار آزمایش توصیه میشود.
تفاوت آزمایش HPV با پاپ اسمیر
پاپ اسمیر تغییرات غیرطبیعی سلولهای دهانه رحم را بررسی میکند، در حالیکه آزمایش HPV وجود ویروسهای عامل این تغییرات را شناسایی میکند. انجام همزمان این دو آزمایش دقت غربالگری را افزایش میدهد.
آیا آزمایش HPV در مردان انجام میشود؟
در حال حاضر غربالگری روتین HPV در مردان توصیه نمیشود. با این حال، در شرایط خاص و بر اساس نظر پزشک، ممکن است آزمایش HPV بهصورت تشخیصی انجام شود. هنوز الگوریتم استاندارد غربالگری مشابه زنان برای مردان وجود ندارد.
جمعبندی
آزمایش HPV یکی از مؤثرترین روشهای غربالگری برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم است. انجام منظم این آزمایش طبق توصیههای علمی، امکان تشخیص زودهنگام و مداخله بهموقع را فراهم میکند.
سوالات متداول درباره آزمایش HPV
در این بخش به پرسشهای رایج درباره نحوه انجام، تفسیر نتایج و کاربردهای آزمایش HPV پاسخ داده شده است.
آزمایش HPV معمولاً بدون درد است، اما ممکن است هنگام نمونهگیری احساس ناراحتی خفیف مشابه پاپ اسمیر ایجاد شود.
نتیجه مثبت نشاندهنده وجود نوع پرخطر ویروس HPV است و بهتنهایی به معنای سرطان نیست، اما نیاز به پیگیری و بررسیهای تکمیلی دارد.
در زنان ۳۰ سال و بالاتر، آزمایش HPV معمولاً هر ۵ سال یکبار بهعنوان غربالگری روتین توصیه میشود، مگر اینکه پزشک نظر دیگری داشته باشد.
خیر. آزمایش HPV و پاپ اسمیر نقشهای متفاوتی دارند و انجام همزمان آنها دقت غربالگری سرطان دهانه رحم را افزایش میدهد.
