نتیجه آزمایش پرولاکتین میتواند تحت تأثیر خواب، استرس، فعالیت بدنی، تحریک پستان، بارداری، شیردهی و بعضی داروها قرار گیرد. رعایت شرایط نمونهگیری به کاهش نتایج موقت یا گمراهکننده کمک میکند، اما دستور پزشک و آزمایشگاه همیشه در اولویت است.
آیا آزمایش پرولاکتین نیاز به ناشتایی دارد؟
برای اندازهگیری پرولاکتین بهتنهایی معمولاً ناشتایی الزامی نیست. بااینحال، اگر همزمان آزمایشهایی مانند قند یا چربی خون درخواست شدهاند یا پزشک و آزمایشگاه دستور خاصی دادهاند، باید همان شرایط را رعایت کنید. در بعضی موارد که نتیجه اولیه کمی بالا باشد، پزشک ممکن است تکرار آزمایش صبحگاهی یا ناشتا را درخواست کند.
بهترین زمان نمونهگیری پرولاکتین
پرولاکتین با خواب افزایش پیدا میکند و در طول روز نوسان دارد. به همین دلیل نمونهگیری معمولاً حدود سه تا چهار ساعت پس از بیدارشدن انجام میشود، نه الزاماً بلافاصله پس از بیداری. زمان دقیق باید با دستور پزشک یا آزمایشگاه هماهنگ باشد.
پیش از خونگیری بهتر است مدتی کوتاه در محیط آرام بنشینید؛ زیرا اضطراب و استرس ناشی از نمونهگیری میتوانند سطح پرولاکتین را موقتاً بالا ببرند.
داروها و مکملها قبل از آزمایش
بعضی داروهای روانپزشکی، ضدتهوع، اپیوئیدی، هورمونی و برخی داروهای دیگر ممکن است بر سطح پرولاکتین اثر بگذارند. نام تمام داروها، مکملها و فرآوردههای هورمونی و زمان آخرین مصرف آنها را به پزشک یا آزمایشگاه اطلاع دهید.
ورزش، استرس و تحریک پستان
- ورزش: فعالیت بدنی شدید میتواند پرولاکتین را موقتاً افزایش دهد؛ پیش از نمونهگیری از ورزش سنگین خودداری کنید.
- استرس: اضطراب، کمخوابی و استرس خونگیری ممکن است نتیجه را بالا ببرند؛ قبل از نمونهگیری استراحت کوتاهی داشته باشید.
- تحریک پستان: تحریک نوک پستان یا معاینه پستان ممکن است پرولاکتین را افزایش دهد؛ درباره فاصله لازم، دستور مرکز نمونهگیری را رعایت کنید.
- رابطه جنسی: ممکن است در بعضی افراد افزایش موقت ایجاد کند؛ در صورت ارائه دستور خاص از سوی پزشک یا آزمایشگاه، آن را رعایت کنید.
بارداری و شیردهی
پرولاکتین در دوران بارداری و شیردهی بهطور طبیعی افزایش مییابد. این افزایش با محدوده افراد غیرباردار قابل مقایسه نیست؛ بنابراین وضعیت بارداری، شیردهی و زمان آخرین شیردهی را اطلاع دهید. اندازهگیری پرولاکتین در این شرایط باید با هدف مشخص پزشکی انجام و متناسب با وضعیت فرد تفسیر شود.
آزمایش پرولاکتین چگونه انجام میشود؟
آزمایش با نمونهگیری خون از ورید دست انجام میشود و معمولاً چند دقیقه طول میکشد. ممکن است هنگام ورود سوزن درد یا سوزش خفیف و پس از آن کبودی مختصر ایجاد شود. برای نتیجه قابلاعتماد، زمان نمونهگیری و شرایط قبل از آزمایش اهمیت بیشتری از خود فرایند خونگیری دارند.
چه زمانی آزمایش پرولاکتین درخواست میشود؟
- قطع یا نامنظمی قاعدگی، اختلال تخمکگذاری یا ترشح شیر بدون بارداری و شیردهی
- بررسی بعضی موارد ناباروری همراه با علائم هورمونی
- کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ یا کاهش تستوسترون در مردان
- بررسی اختلالات هیپوفیز، بهویژه همراه با سردرد، تغییر بینایی یا سایر اختلالات هورمونی
- پیگیری پرولاکتینوما یا ارزیابی پاسخ به درمان، بر اساس دستور پزشک
چه عواملی ممکن است نتیجه را بالا ببرند؟
پرولاکتین بالا همیشه به معنای تومور هیپوفیز نیست. بارداری و شیردهی، خواب، استرس، ورزش، تحریک پستان، بعضی داروها، کمکاری تیروئید، بیماری کلیوی یا کبدی و اختلالات هیپوفیز از علل احتمالیاند.
در بعضی افراد، ماکروپرولاکتین باعث بالا گزارششدن عدد میشود، درحالیکه فعالیت زیستی آن کمتر است. اگر عدد بالا باشد اما علائم متناسب وجود نداشته باشد، پزشک ممکن است بررسی ماکروپرولاکتین را درخواست کند.
تفسیر نتیجه آزمایش پرولاکتین
محدوده مرجع پرولاکتین به روش آزمایشگاه، جنس، بارداری و شرایط فرد بستگی دارد. نتیجه را فقط با محدوده درجشده در همان گزارش مقایسه کنید و از استفاده از اعداد ثابت اینترنتی برای تفسیر خودداری کنید.
- نتیجه طبیعی: باید همراه با علائم و علت درخواست آزمایش بررسی شود.
- نتیجه کمی بالا: ممکن است گذرا باشد و پزشک تکرار آزمایش در شرایط استاندارد را پیشنهاد کند.
- نتیجه پایدار یا قابلتوجه: ممکن است بررسی بارداری، داروها، تیروئید، کلیه، کبد، ماکروپرولاکتین و در شرایط مناسب تصویربرداری هیپوفیز لازم شود.
- نتیجه پایین: کمتر از پرولاکتین بالا بررسی میشود و بهتنهایی همیشه نشانه بیماری نیست؛ اهمیت آن بیشتر در ناتوانی شیردهی پس از زایمان یا همراهی با کمبود سایر هورمونهای هیپوفیز مطرح است.
چه زمانی آزمایش باید تکرار شود؟
در صورت افزایش خفیف، نتیجه غیرمنتظره یا عدم تطابق نتیجه با علائم، پزشک ممکن است آزمایش را پس از رعایت شرایط استاندارد تکرار کند. پیش از تکرار معمولاً زمان نمونهگیری، استرس، داروها، بارداری، عملکرد تیروئید و احتمال ماکروپرولاکتین بررسی میشوند. MRI برای هر افزایش خفیف، اولین اقدام نیست.
علائم هشدار
مطالعه بیشتر
- آزمایش پرولاکتین چیست و نتیجه آن چگونه تفسیر میشود؟
- هورمون پرولاکتین، علائم افزایش و دلایل تغییر آن
منابع علمی
سؤالات متداول درباره شرایط آزمایش پرولاکتین
پاسخ پرسشهای رایج درباره ناشتایی، زمان نمونهگیری، داروها و عوامل مؤثر بر نتیجه
برای آزمایش پرولاکتین بهتنهایی معمولاً ناشتایی الزامی نیست. اگر آزمایشهای دیگری همزمان درخواست شدهاند یا پزشک و آزمایشگاه دستور ناشتایی دادهاند، همان دستور را رعایت کنید.
نمونهگیری معمولاً حدود سه تا چهار ساعت پس از بیدارشدن انجام میشود، زیرا خواب و زمان نمونهگیری میتوانند بر سطح پرولاکتین اثر بگذارند. زمان دقیق را طبق دستور پزشک یا آزمایشگاه انتخاب کنید.
خیر. نام تمام داروها، مکملها و فرآوردههای هورمونی را اطلاع دهید، اما هیچ دارویی را بدون نظر پزشک قطع یا جابهجا نکنید.
بله، استرس و فعالیت بدنی شدید میتوانند پرولاکتین را بهطور موقت افزایش دهند. پیش از نمونهگیری از ورزش سنگین پرهیز کنید و مدتی کوتاه در محیط آرام بنشینید.
تحریک پستان و بعضی فعالیتهای جنسی ممکن است پرولاکتین را موقتاً افزایش دهند. درباره فاصله لازم پیش از آزمایش، دستور پزشک یا آزمایشگاه را رعایت کنید.
بله، اما پرولاکتین در بارداری و شیردهی بهطور طبیعی افزایش مییابد و تفسیر آن با افراد غیرباردار متفاوت است. وضعیت بارداری و شیردهی را حتماً اطلاع دهید.
خیر. بارداری، شیردهی، استرس، خواب، داروها، کمکاری تیروئید، بعضی بیماریهای زمینهای و ماکروپرولاکتین نیز میتوانند نتیجه را بالا ببرند.
در صورت افزایش خفیف، نتیجه غیرمنتظره یا نامتناسب با علائم، پزشک ممکن است آزمایش را در شرایط استاندارد تکرار کند و داروها، تیروئید، بارداری و ماکروپرولاکتین را بررسی کند.
